Nematac Necə İşləyir?
- EPN (Entomopatogen Nematod) həşəratın bədəninə ağız və ya təbii açıqlıqlardan daxil olur.
- EPN nüfuz etdikdən (penetrasiya) 2-3 saat sonra simbiont bakteriyasını ağız və anusdan hemolimfaya buraxır.
- Hemolimfaya buraxılan bakteriyalar sürətlə çoxalırlar.
- Penetrasiyadan 24-36 saat sonra həşərat “septisemiya”dan ölür. Septisemiya üçün 3 ədəd IJ (İnfektiv Sürfə) kifayətdir.
- Bu ərəfədə IJ-nin həyat dövrü davam edir. İki və ya üç nəsil sonra IJ olaraq ölü həşəratı (kadavranı) tərk edirlər.
Tətbiqə Hazırlıq
- Məhsulu tətbiq etməzdən 20-25 dəqiqə əvvəl paketi soyuducudan çıxarın. Qablaşdırma paketinin tamamını əvvəlcə bir qab/vedrə içərisində yetərli su ilə qarışdırın. Bütün qarışımın tamamilə homogen olduğundan əmin olana qədər ən az 5 dəqiqə qarışdırmağa davam edin.
- Tətbiqin ediləcəyi çiləmə çəninin (tankın) içinə əvvəlcə istifadə ediləcək su miqdarının yarısı qoyulur və vedrədə hazırladığınız bioloji məhsul üzərinə tökülür.
- Ümumi istifadə ediləcək su miqdarı üzərinə əlavə edilərək qarışdırılır və tətbiqə hazır hala gətirilir. Tətbiqə hazırlanmış olan qarışıq gözlədilmədən dərhal istifadə edilməlidir.
Trips Mübarizəsində Təsirli Bitki Mühafizə Vasitəsi: Nematac
Selma Tapucuoğlu
Ziraat Mühendisi
Bülent Kavur
Ziraat Yüksek Mühendisi
Mustafa Tunçtaş
Üretici / Ziraat Teknikeri
Hansı Zərərvericilərə Qarşı İstifadə Edilir?
- Göbələk milçəkləri (Lycoriella spp.)
- Çiçək tripsləri (Frankliniella occidentalis)
Tez-Tez Verilən Suallar (TVS)
Bioloji nematod mübarizəsi nədir və necə işləyir?
Bioloji nematod mübarizəsi, zərərli nematodlara qarşı təbii düşmənlər və ya mikroorqanizmlər istifadə edilərək aparılan bir mübarizə üsuludur. Entomopatogen nematodlar, nematod yumurtalarını parazitləyən göbələklər (məsələn, Pochonia chlamydosporia), Bacillus firmus kimi bakteriyalar və bəzi bioloji preparatlar istifadə edilir. Bu canlılar zərərli nematodları infeksiya edərək, parazitləyərək və ya populyasiyalarını təzyiq altına alaraq təsir göstərir.
Hansı zərərli nematodlara qarşı bioloji mübarizə aparıla bilər?
Bioloji mübarizə üsulları xüsusilə Kök-ur nematodları (Meloidogyne spp.), Kist nematodları (Heterodera və Globodera spp.), Lesyon nematodları (Pratylenchus spp.) və Kök-lezyon nematodlarına qarşı təsirlidir. Tərəvəz, meyvə, dekorativ bitkilər və tarla bitkilərində görülən bu zərərvericilərə qarşı kimyəvi fumiqantlara alternativ olaraq istifadə edilə bilər.
Bioloji nematod mübarizəsinin üstünlükləri nələrdir?
- Ekologiya dostu: Torpaq, su və havanı çirkləndirmir.
- İnsan və faydalı canlılar üçün təhlükəsiz: Kimyəvi dərmanlar kimi toksik deyil.
- Qalıcı təsir: Doğru şərtlərdə bioloji agentlər torpaqda qalıcılıq göstərir.
- Müqavimət riski aşağı: Zərərvericilər kimyəvi müqavimət inkişaf etdirmir.
- Orqanik kənd təsərrüfatına uyğun: Sertifikatlı orqanik istehsalda istifadə edilə bilər.
Bioloji mübarizə tətbiqi üçün hansı şərtlər lazımdır?
Uğurlu bir bioloji mübarizə üçün torpaq nəmliyi (%50-70 tutumu), istilik (18-28°C arası ideal), pH balansı (6-7 arası) və orqanik maddə tərkibi vacibdir. Tətbiqdən sonra torpağın nəmli saxlanılması və günəş işığından qorunması lazımdır. Ayrıca geniş spektrli kimyəvi dərman tətbiqlərindən qaçınılmalıdır, çünki bunlar bioloji agentləri də öldürə bilər.
Nə vaxt və necə tətbiq edilməlidir?
Bioloji agentlər adətən əkin öncəsi və ya dikim zamanı torpağa qarışdırılaraq tətbiq edilir. Bəzi preparatlar damla suvarma ilə də verilə bilər. Yaz və payız ayları, torpaq istiliyinin uyğun olduğu dövrlər ideal tətbiq vaxtlarıdır. Qoruyucu olaraq nizamlı aralıqlarla (mövsüm başı və ya 3-4 ayda bir) təkrar tətbiqlər edilə bilər. Zərərverici populyasiyası yüksəksə, inteqrə üsullarla dəstəklənməsi tövsiyə edilir.
Nəticə nə qədər müddətdə alınır və qalıcıdırmı?
Bioloji mübarizənin təsiri kimyəvi mübarizəyə görə daha yavaşdır. İlk nəticələr 2-4 həftə içində görülməyə başlayır, tam təsir 2-3 ay içində ortaya çıxır. Lakin bioloji agentlər torpaqda kolonizasiya olduqda uzunmüddətli qoruma təmin edir. Nizamlı tətbiqlər və uyğun aqrotexniki tədbirlərlə (əkin dövriyyəsi, orqanik gübrə, solarizasiya) birləşdirildikdə qalıcı və dayanıqlı bir nəzarət əldə edilir.






